Omurga Cerrahisi
Omurga cerrahisi; bel, boyun ve sırt bölgesini etkileyen omurga hastalıklarının değerlendirilmesi, takip edilmesi ve gerekli durumlarda cerrahi tedavi seçeneklerinin planlanmasıyla ilgilenen ortopedik uzmanlık alanıdır.
Kısa Cevap
Omurga cerrahisi; skolyoz, kifoz, bel fıtığı, boyun fıtığı, omurga deformiteleri, sinir basısı, omurga dengesizliği ve seçilmiş erişkin omurga problemleriyle ilgilenir.
Her omurga hastalığı ameliyat gerektirmez. Tedavi kararı; hastanın şikayetleri, muayene bulguları, nörolojik durumu, omurga dengesi ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.
Omurga cerrahisi hangi durumlarla ilgilenir?
Omurga cerrahisi yalnızca bel fıtığı veya skolyoz ameliyatından ibaret değildir. Çocukluk ve ergenlik döneminden erişkin yaşlara kadar omurganın şeklini, dengesini, hareketini ve sinir dokularını etkileyen birçok durum bu kapsamda değerlendirilir.
Skolyoz
Omurganın yana doğru eğriliği ve gövde dengesini etkileyebilen üç boyutlu omurga deformitesidir.
Çocuk · Ergen · Omurga Dengesi
Kifoz
Sırt bölgesindeki kamburluğun artması, duruş bozukluğu veya yapısal omurga deformitesiyle ilişkili olabilir.
Kamburluk · Duruş · Sırt
Bel Fıtığı
Bacağa vuran ağrı, uyuşma, kuvvet kaybı ve sinir basısı bulgularıyla değerlendirilen bel bölgesi problemidir.
Bel · Bacak Ağrısı · Sinir Basısı
Boyun Fıtığı
Boyundan kola yayılan ağrı, uyuşma, kuvvet kaybı veya omurilik basısı bulgularıyla değerlendirilebilir.
Boyun · Kol Ağrısı · Uyuşma
Omurga Deformiteleri
Omurga eğrilikleri yalnızca açıyla değil; gövde dengesi, omuz seviyesi, pelvis dengesi ve günlük yaşam etkilenmesiyle birlikte ele alınır.
Denge · Eğrilik · Gövde Uyumu
Erişkin Omurga Problemleri
Dar kanal, bel kayması, erişkin skolyozu, omurga kireçlenmesi ve daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı sorunlar birlikte değerlendirilebilir.
Dar Kanal · Bel Kayması · Erişkin Skolyozu
Omurga hastalıklarında değerlendirme nasıl yapılır?
Omurga değerlendirmesi ayrıntılı hasta öyküsü ile başlar. Ağrının yeri, süresi, yayılımı, gece ağrısı olup olmadığı, uyuşma, güç kaybı, yürüme mesafesi, önceki tedaviler ve daha önce geçirilmiş ameliyatlar sorgulanır.
Muayenede duruş, omurga dengesi, omuz ve pelvis seviyesi, gövde kayması, hareket açıklığı, kas gücü, refleksler, duyu muayenesi ve yürüme dengesi değerlendirilir.
1. Şikayetin dinlenmesi
2. Fizik muayene
3. Görüntüleme incelemesi
4. Tedavi planı
Tedavi seçenekleri nasıl belirlenir?
Tedavi planı; hastalığın türüne, şiddetine, ilerleme riskine, sinir basısı olup olmamasına, omurga dengesine ve hastanın günlük yaşam etkilenmesine göre belirlenir.
Omurga hastalıklarının bir kısmı cerrahi gerektirmeden takip edilebilir. Hafif, stabil veya ilerleme göstermeyen bazı durumlarda düzenli kontrol, günlük yaşam düzenlemeleri, aktivite planlaması, kilo kontrolü ve ergonomik önlemler yeterli olabilir.
Takip kararı; hastanın şikayetlerine, muayene bulgularına, omurga dengesine ve görüntüleme sonuçlarına göre verilir. Amaç, hastalığın ilerleyip ilerlemediğini izlemek ve gerektiğinde tedavi planını güncellemektir.
Fizik tedavi ve egzersiz programları; kas gücünü, esnekliği, postür kontrolünü ve günlük fonksiyonu desteklemek amacıyla uygulanabilir.
Her egzersiz her hasta için uygun değildir. Bel, boyun veya omurga deformitesi olan hastalarda egzersiz planı; ağrının nedeni, nörolojik bulgular, yaş, genel sağlık durumu ve omurga yapısı dikkate alınarak kişiye özel düzenlenmelidir.
Seçilmiş hastalarda ağrı kaynağının değerlendirilmesi veya semptom kontrolü amacıyla enjeksiyon, sinir bloğu veya diğer girişimsel ağrı tedavisi seçenekleri gündeme gelebilir.
Bu uygulamalar her hastada gerekli değildir. Karar; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, ağrının yeri ve daha önce uygulanmış tedavilere verilen yanıta göre verilir.
Cerrahi tedavi; ilerleyici sinir basısı, belirgin güç kaybı, ileri omurga deformitesi, omurga dengesinin bozulması veya günlük yaşamı ciddi etkileyen dirençli durumlarda değerlendirilebilir.
Omurga cerrahisinde amaç yalnızca görüntüyü düzeltmek değildir. Sinir basısını gidermek, omurga dengesini sağlamak, deformite ilerlemesini durdurmak, ağrıyı azaltmak ve hastanın günlük yaşam fonksiyonunu artırmak hedeflenebilir.
Omurga cerrahisi ne zaman gündeme gelir?
Omurga cerrahisi çoğu hastada ilk seçenek değildir. Birçok bel, boyun ve sırt şikayeti ameliyatsız yöntemlerle takip edilebilir.
Cerrahi tedavi; hastanın şikayetleri, muayene bulguları, nörolojik durumu, omurga dengesi ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek planlanır.
Bu nedenle cerrahi karar yalnızca MR veya röntgen sonucuna göre değil, hastanın genel klinik tablosuna göre verilmelidir.
Cerrahi tedavi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- İlerleyici kuvvet kaybı
- Belirgin sinir basısı
- Tedaviye dirençli kol veya bacak ağrısı
- İleri omurga eğriliği
- Omurga dengesinin belirgin bozulması
- Çocuk ve ergenlerde ilerleme riski yüksek deformiteler
- Günlük yaşamı ciddi etkileyen omurga problemi
- Daha önce geçirilmiş ameliyat sonrası yapısal sorunlar
Bacaklarda veya kollarda ani güç kaybı, idrar-dışkı kontrolünde bozulma, ilerleyici uyuşma ya da ciddi travma sonrası gelişen omurga ağrısı gibi durumlarda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
